Галоўная старонка Навіны Пра праект Кантакт Спасылкі Кнігі ў PDF/DJVU Канвэртар лацінкі Бібліяграфія
Шукаць:    
 
 толькі ў назьве   шукаць ва ўсіх    віртуальная клявіятура Уставіць беларускае "і" Уставіць у-кароткае (ў)
 
 
Слоўнік беларускіх народных параўнанняў (3784 артыкулы)

Вынікі пошуку
 
а  б  в  г/ґ  д  е  ё  ж  з  і  к  л  м  н  о  п  р  с  т  у  ф  х  ц  ч  ш  э  ю  я  
 
Старонкі: 1  2  3  


На ваш запыт чалавек знойдзены 59 артыкулаў

  1. чалавек
    жыць як чалавек. Івац. Пра чалавека, які жыве прыстойна, па-людску, праведна. ЗЗайкі.
    абходзіць каго бы ліхога чалавека. Слуцк. Пра непажаданасць сустрэчы з кім-н., чым-н. Сержпутоўскі 2000, 239.
    пастрыгчыся як чалавеку. Зэльв. Пра прызваітую стрыжку, такую, як прынята ў дадзенай грамадзе, асяроддзі. СРЛГ, 57.
    расказаць каму як чалавеку. Гор. Пра расказ з надзеяй на разуменне. Матэрыялы 1981, 36.
  2. муха
    баяцца як сабака мух. Гл. сабака.
    сядзець як мух аб'еўшыся. Астр., Смарг. Няўхв. Жарт. Пра чалавека, які сядзіць моўчкі, без жадання гаварыць. Даніловіч, 235.
    трэсці галавою як конь ад мух. Гл. конь.
    хавацца (уцякаць) [ад работы] як сабака ад мух. Гл. сабака.
    бружжаць што худая муха ўвосень. Няўхв. Пра таго, хто дакучае навязлівай гутаркай. Ром., Зап., I, 2/5.
    буіць як муха. Ваўк. п. Няўхв. Пра паводзіны дакучлівага, прыставучага чалавека. Federowski, 43.
    выдурвацца як муха на варэнні (на веніку, у веніках, на матацыкле, на матоцыку, на сцяне, на шкле). Дзятл., Ваўк., Гродз. Няўхв. Іран.-жарт. Пра залішнюю празмерную сваволю каго-н., яго выстаўленне, назалянне. Даніловіч, 235.
    выдурвацца як муха на сцяне. Іўеў. Няўхв. Сцяшковіч, 583. Тое ж.
    выкручвацца як муха на шкле. Брасл. Няўхв. Рабкевіч, 39. Тое ж.
    выпендрывацца як муха на матацыкле (на шкле). Карэл. Няўхв. Высл., 297. Тое ж.
    гудзець як надаедлівая муха. Слон. Няўхв. Высл., 309. Тое, што бружжаць што худая муха ўвосень.
    дакучлівы як асенняя муха перад здыханнем. Мін. Кплів. Пра надта дакучлівага, прыставучага чалавека. ЛЦ, 103.
    Жывушчы як кот і слабы як муха. Гл. кот.
    завіхацца (старацца, трапятацца) як муха ў смале (попеле). Ваўк. п., Слон. Насмешл. Пра відавочна дарэмныя завіханні, памкненні каго-н. Federowski, 290, 351; Высл., 322.
    завязнуць у сваім багацці як муха ў мёдзе / у смале. Мін., Рэч. Насмешл. Пра чалавека, які становіцца рабом свайго набытку, багацця. ЛЦ, 51.
    загінуць як муха ў смале. Мін., Рэч. Пра непазбежнасць гібелі каго-н. ЛЦ, 51.
    задавацца як муха на шклянцы з мёдам. Івац. Насмешл. Пра пустую ганарлівасць каго-н. ЗЗайкі.
    заплутацца бы муха ў павуцене. Слуцк. Пра чалавека, які трапіў у небяспечную сітуацыю. Сержпутоўскі 1999, 165.
    злая як асенняя муха. Мін. Няўхв. Пра злосных, «кусьлівых», дакучлівых людзей. ЛЦ, 63.
    кешкацца як муха ў кісялю. Паст. Насмешл. Пра чалавека, які надта завяз у сваіх справах. СПЗБ 2, 459.
    кідацца як муха у павуціне. Мсцісл. Насмешл. Пра чалавека, які ў жаху шукае паратунку, а яго няма. Юрчанка, 191.
    круціцца як муха ў кіпені. Маладз., Брэсц., Рэч., Мін. Пра трапятанне каго-н. у дужа благой, нявыкрутнай сітуацыі. ЛЦ, 30.
    кусацца (куслівая) як асенняя муха перад здыханнем. Рэч. Няўхв. ЛЦ, 71. Тое, што злая як асенняя муха.
    лезці ў вочы як муха ў Спасаўку. Ваўк. п. Няўхв. Пра надакучлівага зласлівага чалавека. Federowski, 287.
    лезці як муха. Маладз. Незадав. Пра дакучлівага чалавека, які назойліва ўмешвацца ў чые-н. справы. МК, 139.
    лезці як муха на рану. Асудж. Пра настырнага злоснага чалавека, што ўмешваецца ў нейчыя справы. Ваўк. п. Federowski, 163.
    лезці як муха ў вочы. Незадав. Dybowski, 12. Тое, што лезці як муха.
    Ляцеў як леў, а паў як муха. Астр. Прык. Пра чалавека, які ўяўляў сябе важным, але ў выніку аказаўся зусім нікчэмным. Сцяшковіч, 645.
    ляцець як муха на рану. Вілен. Няўхв. Sielicki, 159. Тое, што лезці як муха на рану.
    надаядлівы як муха. Бярэз. Асудж. Пра дакучлівага пустога чалавека. СПЗБ 3, 135.
    памалу (павольна) як муха на смале. Насмешл. Пра вельмі павольнае перамяшчэнне, рух. Янк., Дыял., III, 164.
    папасціся як муха ў кісель. Насмешл. Пра чалавека, які трапіў у нявыкрутную сітуацыю. Янк., Пар., 125.
    папасціся як муха ў саладуху. Пол. Насмешл. АВНЛ. Тое ж.
    папасціся як муха ў сыроватку. Барыс. Насмешл. Высл., 361. Тое ж.
    патрэбен як муха ў страве. Ваўк. Іран. Пра нешта зусім не патрэбнае. ЛЦ, 118.
    паўзці як муха на сыроватцы. Жлоб. Насмешл. Высл., 363. Тое, што памалу (павольна) як муха на смале.
    паўзці як муха па смале. Насмешл. Янк., Пар., 126. Тое ж.
    паўзці як сонная муха. Віц., Івац. Насмешл. Пра рух вялага, соннага, хворага чалавека. КВДУ; ЗЗайкі.
    погынуты як мухы на воді. Пін. Пра нейчую непазбежную марную гібель. ФА.
    прапасці як муха ў смале. Рэч. Насмешл. Пра чалавека, які прапаў ні за што. ЛЦ, 119.
    прапасці як муха ў сыраватцы. Ушацк. Насмешл. Барадулін, 105. Тое, што прапасці як муха ў смале.
    прыліпнуць як муха да салодкага. Светл. Раздраж. Пра надта прыставучага, дакучлівага чалавека. Высл., 371.
    рухацца як муха па смале. Трак. Насмешл. СПЗБ 4, 318. Тое, што памалу (павольна) як муха на смале.
    злосныя (куслівыя) як тыя мухі ў спасаўку (перад спасам). Карэл. Няўхв. Высл., 329. Тое, што злая як асенняя муха. ≺ Спасаўка - пост у жніўні.
    слабы і вялы як перазімаваўшая муха. Маз. Насмешл. Пра слабога, вялага, соннага, хваравітага чалавека. ЛЦ, 89.
    сонны як муха. Нясв. Насмешл. Пра стан нявыспанага альбо вялага, неактыўнага па натуры чалавека. ФА.
    Стара дзявуха як асенняя муха. Смарг. Прык. Пра зласлівасць старой незамужняй дзеўкі. ФА.
    ублытацца як муха ў павуцінне. Насмешл. Санько, 189. Тое, што заплутацца бы муха ў павуцене.
    улезці (залезці) як муха ў смалу (патаку). Ваўк. п., Капыл. Няўхв. Пра чалавека, які неабачліва трапіў у благое становішча. Federowski, 319; Высл., 404; Янк., 408.
    уліпнуць як муха ў саладуху. Карэл. Насмешл. Высл., 405; Санько, 191. Тое ж.
    уліпнуць як муха ў смалу. Капыл. Насмешл. Рабкевіч, 214. Тое ж.
    уплютацца як муха ў паўцінне. Ваўк. п. Насмешл. Federowski, 321; Янк., 434. Тое, што заплутацца бы муха ў павуцене.
    ускочыць як муха ў кіпяток. Мсцісл. Насмешл. Юрчанка, 7. Тое, што улезці (залезці) як муха ў смалу.
    утлы як муха. Ваўк. п. Насмешл. Пра слабога, вялага, неактыўнага чалавека. Federowski, 323. ≺ Утлы - слабы.
    Чалавек як муха. Глуск., Івац. Іран. Пра ненадзейнасць чалавечага жыцця, непазбежнасць смерці. Высл., 418; ЗЗайкі.
    Чалавек як муха: тут е, а тут няма. Прык. Federowski, 61. Тое, што чалавек як муха.
    што каму як сабаку муха. Гл. сабака.
    як муха агазлівы. Чашн. Раздраж. Пра назойлівага, надакучлівага, пустога чалавека. Каспяровіч, 9. ≺ Агазлівы - надакучлівы.
    як муха. Бераст. Насмешл. Пра кволага, слабога чалавека. Сцяшковіч, 616.
    Як муха: чалавек жыў - і рукі згарнуў. Нясв. Прык. СПЗБ 5, 398. Тое, што Чалавек як муха.
    як сонная муха. Стаўб. Незадав. МК, 318-319. Тое, што сонны як муха.
    як спасаўская муха. Мсцісл. Няўхв. Юрчанка, 198. Тое, што злая як асенняя муха.
    пажывіцца як сабака мухаю. Гл. сабака.
    злятацца як мухі на рану. Мін., Чэрык. Няўхв. Пра людзей, што збіраюцца з нядобрай карыслівай мэтай. ЛЦ, 53.
    каласэ як мухі. Гродз. Няўхв. Пра дробныя каласкі. Цыхун, 95.
    ліпнуць як мухі на мёд. Хоц. Няўхв. Бялькевіч, 250. Тое, што злятацца як мухі на рану.
    ляцець як мухі на мёд. Івац., Карэл., Мін. Высл., 344; ЛЦ, 92; ЗЗайкі. Тое ж.
    матыляцца як мухі ля свету. Клецк. Няўхв. Пра пустую мітусню гурту людзей. Жыв. сл., 181.
    насесці як мухі на цукар. Мін. Няўхв. ЛЦ, 113. Тое, што злятацца як мухі на рану.
    паміраць бы аб осень мухі. Слуцк. Пра частыя выпадкі смерці пры нягодах, эпідэміях. Сержпутоўскі 1999, 160.
    сілы як у мухі. Мсцісл. Насмешл. Пра вельмі слабага чалавека. Юрчанка, 174.
    сядзець сонныя як мухі. Чэрык. Насмешл. Бялькевіч, 171. Тое, што сонны як муха.
    чэзнуць як мухі. Бялын., Івац., Лаг., Лоеў. Varłyha, 31; Яўсееў, 109; ЗЗайкі. Тое, што паміраць бы аб осень мухі.
    як мухі прысталі да каго. Паст. Пра настырнае, дакучлівае чаплянне да каго-н. СПЗБ 1, 443.
    гламнуць як сабака муху. Гл. сабака.
    задушыць як муху. Слон. п. Пра знішчэнне каго-н. без роздуму і адразу. Federowski, 347.
    каму пабажыцца як сабаку муху схапіць. Гл. сабака.
    ляцець як муху схапіўшы. Рэч. Іран. Пра шпаркі бег каго-н. (часцей курыцы). ЛЦ, 72.
    палкнуць як сабака муху. Гл. сабака.
    як муху з'еўшы. Шчуч. Насмешл. Пра злоснага, незадаволенага чалавека. Арх. Гр.
  3. вада
    адставаць як вада ад туку. Пра відавочнае аддзяленне чаго-н. ад нечага іншага. НН 1911, 339.
    Божая міласць - як вада на плыт. Прык. Пра знікненне, няўлоўнасць Божай ласкі, дапамогі. Янкоўскі 1971, 10.
    Быль як смала, а нябыль як вада. Гл. смала.
    войска ідзе як вада плыве. Ваўк. п. Пра вялікі паток салдатаў. Federowski, 334.
    гадзінкі ідуць як вада плыюць. Шальч. Пра няўмольны рух часу. СПЗБ 4, 19.
    грошы як вада. Івац., Мсцісл. Пра хуткае разыходжанне грошай. Юрчанка, 180; ЗЗайкі.
    дзіцяці патрэбна ласка як рыбе вада. Гл. рыба.
    жыццё мяняецца як у рацэ вада. Гл. рака.
    кіпець як вада ў гаршку. Слуцк. 1. Пра чалавека, які моцна задаецца, нервуецца. 2. Пра натоўп узрушаных нечым людзей. Янк., 411; Сержпутоўскі 1999, 32.
    круціцца як у колі вада. Гл. кола.
    людзі ідуць бы вада плыве. Слуцк. Пра вялікі людскі паток. Сержпутоўскі 1998, 240.
    ляты (гады) ідуць як вада плыве. Ваўк. п. Пра няўмольны рух часу. Federowski, 262; Янк., 401.
    праўда ў каго як у рэшаце вада. Гл. рэшата.
    работа ідзе як вада. Лаг. Ухв. Пра тую працу, калі чалавек працуе паволі, але спорна. Varłyha, 47.
    так і жывуць людзі бы вада цечэ ў рацэ. Слуцк. Пра вечную зменлівасць жыцця людзей. Сержпутоўскі 1999, 137.
    трымацца як на гусі вада. Гл. гусь.
    усмоктвацца як вада ў губку. Пра добрае ўпітванне, усмоктванне. НН 1911, 339.
    ціхі як вада. Ваўк. п. Спачув. Пра чалавека, які вельмі ціха, асцярожна сябе трымае. Federowski, 57; Ройзензон, 78.
    ціхманы як вада ў лужыне. Мін. ЛЦ, 75. Тое, што ціхі як вада.
    ціхманы як стаячая вада. Мін. ЛЦ, 75. Тое, што ціхі як вада.
    чысты як крынічна вада. Ваўк. п. Ухв. Пра нешта вельмі чыстае, прыемнае. Federowski, 71.
    што з гуся (вада). Гл. гусь.
    як вада змыла (панесла) каго. Брасл. Няўхв. Пра нейчае вельмі хуткае, імклівае знікненне, уцёкі. СПЗБ 1, 316; Санько, 68.
    як вада ўнясла. Свісл. Сцяшковіч, 614. Тое, што як вада змыла.
    як вада ў рэку жызьня пайшла. Свісл. Ухв. Пра добрае, спрыяльнае жыццё каго-н. Даніловіч 2008, 136.
    жыць як вутка (вуця) на вадзе. Гл. вутка.
    кідацца як рыба ў вадзе. Гл. рыба.
    ляпнуць як пасталом па вадзе. Гл. пастол.
    набраць як бурбалак на вадзе. Гл. бурбалка.
    плаваць як качка ў вадзе. Гл. качка.
    плёхацца як качка ў вадзе. Гл. качка.
    слабы як цень на вадзе. Гл. цень.
    спрытны як качка на вадзе. Гл. качка.
    цалуецца як лапцем па вадзе плешча. Гл. лапаць.
    шлёпаць як кура па вадзе. Гл. кура.
    як (што) пугаю па вадзе [што ні скажаш]. Гл. пуга.
    як бічам па вадзе каму. Гл. біч.
    як бічам па вадзе, так ты мне памог. Гл. біч.
    як пранікам па вадзе. Гл. пранік.
    як пугай па вадзе правёў (ляснуў). Гл. пуга.
    як рыбка (рыбе) у вадзе. Гл. рыбка.
    азызлы чалавек як вадой наліты. Ашм., Івац. Няўхв. Пра апухлага, ацёчнага чалавека. СПЗБ 1, 69; ЗЗайкі.
    як вадой плывуць да каго. Маст. Пра грошы, якія лёгка дастаюцца чалавеку. Сцяшковіч, 617.
    як рыба з вадой. Гл. рыба.
    бяда за бядою як рыба за вадою. Гл. рыба.
    выйсці як халоднаю вадою абліты. Мсцісл. Спачув. Пра чалавека, якога расстроілі, расчаравалі, збянтэжылі. Юрчанка 1977, 219.
    добра як з вадою. Пра нейкую чыстую, надзейную, прыгожую сітуацыю. Янк., Пар., 54; Высл., 313.
    ехаць як вадою плыць. Ваўк. п. Ухв. Пра гладкую дарогу, мяккую павозку. Federowski, 128.
    жывуць між сабою як рыба з вадою. Гл. рыба.
    З дурным сварыцца як з вадою біцца. Прык. Пра немагчымасць даказаць неразумнаму чалавеку сваю праўду. Санько, 135.
    з кім гаварыць як з вадою біцца. Віл. Асудж. Пра размову з чалавекам, які не ўмее слухаць думку іншага. ФА.
    звыкнуць з бядою як рыба з вадою. Гл. рыба.
    людзі як вадою плылі. Ваўк. п. Пра вялікі натоўп людзей. Federowski, 63.
    мы з табою як рыба (рыбка) з вадою. Гл. рыба.
    мы з табою як рыба з вадою: рыба на дно, а мы ў гаўно. Гл. рыба.
    мы з табою як рыба з вадою: рыба на дно, а ты гаўно. Гл. рыба.
    мы з табою як рыбка з вадою: ты ў ваду, а я над табою. Гл. рыбка.
    нету як вадою ўмыла. Смал. п. Добр., Смол., 14. Тое, што як вада змыла.
    нязгодныя як агонь з вадою. Гл. агонь.
    як агонь з вадою. Гл. агонь.
    як вадою згладзіла. 1. Пра хуткае фізічнае знікненне чагосьці. 2. Пра забыўлівасць чалавека. Янк., Пар., 202.
    як вадою разліўся. Янк., 443. Тое, што як вада змыла.
    Бога прасіць - што рэшатам ваду насіць. Гл. рэшата.
    боўкнуць як камень у ваду. Гл. камень.
    гаварыць як ваду на кола ліць. Карэл. 1. Пра расказванне нечага добрага, прыемнага. 2. Пра пустую балбатню. Высл., 300.
    гарадзіць як казёл, на ваду гледзечы. Гл. казёл.
    гарэлку жлукціць як ваду. Слуцк. Асудж. Пра празмерную схільнасць чалавека да гарэлкі. ДА.
    гарэлку лыкаць як ваду. Лаг. Асудж. Varłyha, 65. Тое ж.
    глядзець як [дурны] баран [на ваду]. Гл. баран.
    З начальствам сварыцца, што супраць ветру ваду ліць, - заўсёды абальешся. Маз. Прык. Пра наступствы спрэчкі з начальствам. ПП 1, 340.
    кануць як камень у ваду. Гл. камень.
    пазіраць як дурны баран на ваду. Гл. баран.
    прапаў як чорт у ваду буркнуў. Гл. чорт.
    прапаў як у ваду ўпаў. Пра знікненне чаго-, каго-н. без следу. Dybowski, 16.
    ражышча якраз як чугун ваду грэць. Гл. чугун.
    сказаць як у ваду перднуць. Кплів. Вульг. Пра недарэчнае, пустое выказванне чалавека, што не пакідае следу ў памяці. Фед. Арх.
    сказаць як у ваду пёрнуць. У ваду пёрнеш, хоць бурбалкі пойдуць, а тут... Лаг. Вульг. ФА. Тое ж.
    сказаць як у ваду плюнуць. Маст., Воран., Шчуч. Няўхв. Пра што-н. зусім недарэчае, неўпапад сказанае. Даніловіч, 256; Даніловіч 2010, 91.
    чыя гаворка - як ваду вязеш на гару, а яна не йдзець. Няўхв. Пра гаворку чалавека, які не можа пераканаць, угаварыць. Романов 1901, 68.
    укараць рыхтык як рака ў ваду ўпусціўшы. Гл. рак.
    як агонь у ваду. Гл. агонь.
    як ваду ліць. Мсцісл., Лоеў. Пра пустое нагаворванне на каго-н. Юрчанка, 180; Янкова, 62.
    як ваду ў торбу ліць. Няўхв. Пра бескарыснасць, безвыніковасць гаворкі, дзеяння. Янк., 443.
    як у ваду апушчаны. Мсцісл., Стол. Спачув. Пра моцна заклапочанага, прыбітага нечым чалавека. Бялькевіч, 56; Барысюк, Буян, 13.
    як у ваду баўтануць. Дзятл. Сцяшковіч, 620. Тое, што прапаў як у ваду ўпаў.
    як у ваду глядзець. Мёр., Івац. Пра загадзя выказаныя здагадкі, меркаванні. Нар. слов., 125; ЗЗайкі.
    як у ваду кануць. Маладз., Стол. Пра чыё-н. бясследнае знікненне. СЦБ, 182; Барысюк, Буян, 13.
    як у ваду сюкнуць. Астр. Няўхв. Іран. Пра нешта сказанае недарэчы, абы-што. Даніловіч 2008, 138.
    баяцца як [шалёны] сабака вады. Гл. сабака.
    баяцца як чорт (д'ябал) свянцонай вады. Гл. чорт.
    бы капелька вады. Гл. капелька.
    бясслоўны як вады ў рот набраў. Івац., Валож. Няўхв. Пра чалавека, што баіцца выказацца, сказаць слова. СЦБ, 48; ЗЗайкі.
    гутаркі як вады. Лаг. Пра шматлікасць тэм для гаворкі ў прыязных адзін да аднаго людзей. Varłyha, 13.
    да песень як камень да вады. Гл. камень.
    дастанеш (трудно) як з каменя вады. Гл. камень.
    забегчы як вады каўтнуць. Пра вельмі кароткі візіт. Янк., Пар., 66.
    забегчы як вады ўхапіць. Івац. ЗЗайкі. Тое ж.
    захацець як улетку вады. Гл. улетку.
    ідзе як нясе шклянку вады на галаве. Гл. шклянка.
    маўчаць як вады ў рот (у губы) набраў (набраўшы). Мін., Хоц., Чэрв. Federowski. 181; ЛЦ, 65; ФА. Тое, што бясслоўны як вады ў рот набраў.
    мокрая што з вады. Віл. Пра нешта, некага вельмі мокрых. СПЗБ 5, 500.
    мучыцца як рыба без вады. Гл. рыба.
    не выйсці беднаму з бяды як каменю з вады. Гл. камень.
    разгавораў як вады. Стаўб. МК, 155. Тое, што гутаркі як вады.
    сын як капля вады, у татка ўдаўсо. Гл. капля.
    трэба як вады напіцца. Пра пільную, моцную патрэбу чагосьці. Янк., 433.
    у каго праўды як у рэшаце вады. Гл. рэшата.
    успацець увесь як з вады. Мсцісл. Пра чалавека, што вымак ад поту. Юрчанка 1969, 152.
    уцякаць як чорт ад свянцонай вады. Гл. чорт.
    хадзіць як бусел ля вады. Гл. бусел.
    хацець як у пагоду вады. Гл. пагода.
    чые мруць, а нашы як із вады йдуць. Смал. п. Пра добрае гадаванне дзяцей, без смерці і асаблівых хваробаў. Добр., Смол., 29.
    як вады напіцца. Маст. Пра вельмі лёгкае, простае выкананне якой-н. справы. Даніловіч, 215.
    як дзве каплі вады. Гл. капля.
    як з вады выйшаў. Ваўк. п. Пра моцна ўпацелага чалавека. Federowski, 343.
    як рыба без вады. Гл. рыба.
    пропав як бунька на воді. Гл. бунька.
    боўтнуць як баран у воду. Гл. баран.
    глядзець начэ казёл у воду. Гл. казёл.
    дывыцьця бы баран на воду. Гл. баран.
    знікнуць як ключ у воду. Гл. ключ.
    ні племені, ні роду, як бел камень у воду. Гл. камень.
    ні роду, ні плоду - як камень у воду. Гл. камень.
    пакараць як рака ў воду ўкінуўшы. Гл. рак.
    прапасці як камень у воду. Гл. камень.
    трапіць як камень у воду. Гл. камень.
    хадзіць як у воду апушчоны. Смал., Івац. Добр., Смол., 533; ЗЗайкі. Тое, што як у ваду апушчаны.
    Я доброго роду, п'ю горэлку як воду. Жытк. Фальк. Жарт. Пра самахвальства падвыпіўшай кабеты. ТС 1, 223.
    як у воду ўпаў. Краснап. Бялькевіч, 342. Тое, што як вада змыла.
    як чорт у воду (у лужыну) плюнуў. Гл. чорт.
    бояцца як полешук воды. Гл. паляшук.
    ек воды ў рот набраўшы. Стол. ТС 1, 131. Тое, што бясслоўны як вады ў рот набраў.
  4. скаціна
    Грошы - не мякіна, а чалавек не скаціна. Гл. мякіна.
    з болю як скаціна б'юся. Слон. п. Чалавек пра сябе: ад болю ён траціць кантроль, развагу. Federowski, 41.
    Хата бэз дытыны як хлів бэз скотыны. Гл. хлеў.
  5. соль
    дурны як сала без солі. Гл. сала.
    начай солі мне хто ў вочы насыпаў. Лоеў. Няўхв. 1. Пра калючыя, балючыя словы, якія раняць, моцна ўражваюць. 2. Пра хваравіты стан вачэй. Янкова, 213.
    нада як солі ў вочы. Іран. Пра тое, што непатрэбна, шкодна. Ройзензон, 78; Санько, 70.
    трэба як солі да селядца. Іран. Пра нешта зусім лішняе, непатрэбнае. Янк., 434; Санько, 70.
    чалавек без друга што яда без солі. Гл. яда.
    чалавек без работы як яда без солі. Гл. яда.
    круціцца як уюн, соллю пасыпаны. Гл. уюн.
    рвануць быццам каму хто соллю пад хвост сыпануў. Мін. Насмешл. Пра раптоўныя хуткія ўцёкі некага. ЛЦ, 74.
    добры як соль на ране. Дзятл. Іран. Пра нешта зусім неадпаведнае, нядобрае. Арх. Гр.
    Жарт як соль: салі ды не перасольвай. Ушацк. Прык. Пра неабходнасць асцярожна карыстацца вострым, дасціпным жартам, словам. ЛЦ, 105.
    зарабіць як курыцы на соль. Гл. курыца.
    неразлучныя як хлеб і соль. Гл. хлеб.
    так любіць як вочы соль. Гл. вочы.
    прапасти як соль на ваде. Смал. Няўхв. Пра бясследнае знікненне чаго-н. Добровольский ІІІ, 117.
    праўда як соль у вочы. Пра едкасць, калючасць праўды для каго-н. Нос., 136.
    слова як соль. Пра вострае, балючае слова. Янк., Пар., 151.
  6. анцуюд
    хадзіць як анцуюд. Езяр. Няўхв. Пра мітуслівага, легкадумнага, нястрыманага чалавека. Каспяровіч, 21. ≺ Анцуюд - чалавек, які не сядзіць на адным месцы (тлумачэнне аўтара).
  7. апудала
    адзявацца як апудала (пудала). Карэл., Пін. Няўхв. Нехайна, непрыгожа, дзіўнавата апранацца. Нар. лекс., 112. ≺ Апудала - неахайны чалавек, пудзіла.
    хадзіць як апудала. Добр. Асудж. Пра неахайнага, дрэнна апранутага чалавека. Мат. Гом., III, 177.
  8. арэх
    ліпець як арэх на сухой галіне. Спачув. Пра бядотнае, поўнае клопатаў і небяспекі жыццё. Янк., 413, Санько, 150.
    Смех не арэх - зуб не лупіць. Прык. Пра тое, што смех арганізму ніяк не пашкодзіць, а толькі карысны. Ром., Бел., 309.
    углядацца як жаба ў арэх. Гл. жаба.
    цвёрды як арэх. Мсцісл. Пра нешта цвёрдае. Юрчанка, 177.
    Чалавек не арэх - не раскусіш. Прык. Пра немагчымасць адразу раскрыць натуру іншага. Янкоўскі 1971, 41.
    сыпаць як арэхамі. Пра чалавека, што хутка, выразна, заўзята нешта апавядае. Высл., 392.
    бульба як арэхі. Лаг. Няўхв. Пра дробную, маленькую бульбу. Varłyha, 23.
    Галаву згубіць як арэх раскусіць. Прык. Пра хісткасць і няўпэўненасць чалавечага жыцця, лёгкасць яго згубіць. Янкоўскі, 175.
    заўсёды ўдвух як арэхі блізняты. Ушацк. Пра вельмі дружных людзей. ЛЦ, 78.
    Здаўся на прыказкі як арэхі дзеля пацехі. Пра словаахвотлівага чалавека, які перасыпае сваю гаворку шматлікімі прыказкамі. Янк., 167.
    трашчаць як арэхі пад нагамі. Пух. Пра моцны, з гукам трэск. ЛЦ, 124.
    як арэхі шчоўкаць. Ваўк., Шчуч. Ухв. Пра лёгкае, спрытнае вырашэнне якой-н. задачы, справы. Даніловіч, 212.
    вылушчыцца (вылузацца) як гарэх [з шапачкі]. Ваўк. п. Жарт. Пра модна і прыгожа апранутага чалавека. Federowski, 344; Янк., Пар., 29.
    залгаць як гарэх раскусіць. Няўхв. Пра лёгкі падман. Federowski, 348.
  9. багатыр
    хадзіць як багатыр [які]. Лельч. Няўхв. Пра чалавека, які задаецца сваім багаццем. Кучук, Малюк, 10. ≺ Багатыр - тут: багаты чалавек.
  10. бакала
    дзівіцца як бакала. Пагардл. Пра марудлівае азнаямленне з чымсьці. Носович, 12. ≺ Бакала - рассеяны, няўважлівы чалавек.
  11. барабан
    барабаніць як стары барабан. Чэрв. Няўхв. Пра пустую, гучную гаворку каго-н. Гілевіч 2007, 198.
    бокі параздувала як барабан. Лельч. Няўхв. Пра акруглыя бакі. З нар. сл., 180.
    галава што [табе] барабан [і такая ж пустая]. Брэсц., Мін., Чэрык. Няўхв. Пра абсалютна пустую, бяздумную галаву. ЛЦ, 44.
    жывот (трыбух) як (бы) барабан. Слон., Драг., Івац. Жарт. Пра напоўнены жывот, калі чалавек добра пад'еў. Высл., 320; Нар. лекс., 222; Юрчанка 1969, 137; ЗЗайкі.
  12. бардадын
    лезці ўсюды як бардадын [сераўно]. Клецк. Насмешл. Пра залішнюю цікаўнасць. Нар. лекс., 201. ≺ Бардадын - тут: адзінокі, беспрытульны чалавек. Відаць, скажонае бернардзін - манах каталіцкага ордэна.
  13. бархамотнік
    гразны як [тэй] бархамотнік. Бран. Няўхв. Пра неахайнага чалавека. Расторгуев, 49. ≺ Бархамотнік - абадраны, брудны, у рыззі чалавек.
  14. басурман
    хадзіць як басурман. Беш. Асудж. Пра небяспечнага агрэсіўнага чалавека. Каспяровіч, 35. ≺ Басурман - тут: вораг-татарын, небяспечны чалавек.
  15. бязногі
    скрыўдзіць, усё роўна як бязногаму кій адняць. Ваўк. п. Асудж. Пра крыўду нанесеную бездапаможнаму, слабейшаму чалавеку. Federowski, 354.
    ісці як безногі. Стол. 1. Пра павольнае перамяшчэнне каго-н. 2. Іран. Пра нешта немажлівае. ТС 1, 50.
    Чалавек ўбогі як конь бязногі. Прык. Пра мажлівасці беднага чалавека. ПП 1, 407.
  16. віж
    хадзіць як [той] віж. Стаўб. Няўхв. Пра вельмі цікаўнага, пранырлівага чалавека. Нар. слов., 149. ≺ Віж - чалавек, які ўсё выглядае і выведвае.
  17. вуголле
    сядзець як на вугаллі. Мсцісл. Пра неспакойнае, нястрыманае сядзенне, калі што альбо трывожыць, альбо нечага чакаеш. Бялькевіч, 113.
    Благі чалавек - што вуголле: або апячэ, або абмарае. Прык. Пра благія наступствы кантактавання з нядобрым чалавекам. Янкоўскі, 174.
    гарэць як вуголле. Слуцк. Пра гарэнне чаго-н. без полымя. Сержпутоўскі 1999, 42.
    Паклёп (плёткі) як вуголле: калі не абпаліць, то запэцкае. Мін. Прык. Пра непрыемныя, адмоўныя вынікі абгаворвання для чалавека. ЛЦ, 46; ПП 2, 396.
    чорны як вуголле. Лоеў. Пра нешта насычана чорнае. БД, 98.
    як на гарачым вуголлі. Пра паводзіны чалавека, які нечым моцна занепакоены, нечага чакае, перажывае. БПФС, 51.
    прыпячы як раку на вуголлях. Гл. рак.
  18. вупар
    стаяць як вупар. Іўеў., Гродз. Няўхв. Пра надзьмутага, упартага, незадаволенага чалавека. СПЗБ 1, 337; Цыхун, 19. ≺ Вупар - упарты чалавек.
  19. гаман
    черный як гаман. Смал. Пра чорнага, страшнага чалавека альбо жывёлу. Добр., Смол., 120. ≺ Гаман - тут: д'ябал.
    біці каго як гамана. Драг. Пра моцнае, бязлітаснае збіванне каго-н. З нар. сл., 137. ≺ Гаман - біблейскі персанаж, вельмі люты чалавек, якога веруючыя яўрэі ў дзень свята Пурым у сінагозе сімвалічна «білі», уздымаючы грукатанне бразготкамі.
    гармідар дзе баццэ жыды гамана б'юць. Гл. жыд.
    крычаць як на гамана. Пра беспадстаўны крык на кагосьці. Станкевіч, 187.
    накінуцца на каго як жыды на гамана. Гл. жыд.
    напасці (наваліцца) на каго як на гамана. Ваўк. п. Пра беспадстаўнае нападзенне на каго-н. Federowski, 102; Носович, 195; Станкевіч, 187. ≺ Узята са звычаю яўрэяў пераследваць Амана ў час Пурыма.
    таўчы каго бы гамана. Нар. лекс., 222. Тое, што біці як гамана.
  20. дзыба
    хадзіць як дзыба. Сен. Няўхв. Пра чалавека з непрыгожай, павольнай паходкай. Носович, 132; Каспяровіч, 141. ≺ Дзыба, дзыбала - той, хто павольна ходзіць; высокі нязграбны чалавек.

Старонкі: 1  2  3  
 
Слоўнік беларускіх народных параўнанняў   Слоўнік беларускіх народных параўнанняў
Галоўная старонка   Галоўная старонка
Даслаць ліст адміністратару Заўважылі недакладнасьць?
Паведаміце нам!
    (с) Электронная Энцыкляпэдыя, 2003-2020